Datum: 9 januari 2026
Auteur: mr. Aalse Hansma
Vrije advocaatkeuze bij letselschade en rechtsbijstandsverzekering: mag u zelf een advocaat kiezen?
Ja, in veel letselschadezaken kunt u zelf een advocaat kiezen. Is de andere partij aansprakelijk (of erkent de verzekeraar dat), dan worden de redelijke kosten van uw juridische hulp vaak vergoed door de aansprakelijke partij. En als er geprocedeerd moet worden, is vrije advocaatkeuze via de rechtsbijstandsverzekering in de basis wettelijk geborgd.
Toch horen wij regelmatig: “Mijn rechtsbijstand zegt dat ik hun jurist moet nemen.” In dit artikel leggen wij uit hoe het zit, wanneer u echt vrij kunt kiezen en wat u praktisch kunt doen als er discussie ontstaat.
Wat is ‘vrije advocaatkeuze’ eigenlijk?
Met vrije advocaatkeuze bedoelen we: u bepaalt zelf welke advocaat u inschakelt. Dat is vooral relevant als u een rechtsbijstandsverzekering heeft en die verzekeraar uw zaak wil laten behandelen door een interne jurist of een vaste externe advocaat.
Bij letselschade is dit vaak extra belangrijk, omdat het gaat om meer dan “alleen” schade aan een voertuig. Denk aan medische klachten, inkomensschade, hulp in huis, smartengeld en discussie over aansprakelijkheid of eigen schuld.
Twee routes: buitengerechtelijk of procederen
De meeste letselschadezaken worden buitengerechtelijk afgewikkeld: er wordt onderhandeld met de verzekeraar van de aansprakelijke partij, zonder dat een rechtszaak nodig is. Toch loopt het soms vast en is een procedure nodig.
Die route maakt verschil voor:
- uw recht op vrije keuze via de rechtsbijstand, én
- de vraag wie de advocaatkosten betaalt.
Buitengerechtelijk: kunt u dan al zelf een letselschade advocaat kiezen?
Vaak wel. Hoewel rechtsbijstandzverzekeraars soms stellen dat vrije advocaatkeuze niet geldt in deze fase, is dat in de praktijk meestal geen probleem. De reden is simpel: als de tegenpartij aansprakelijk is, moet die partij niet alleen uw schade vergoeden, maar vaak ook de kosten van juridische bijstand. Dit betekent dat de kosten letselschadeadvocaat door de aansprakelijke tegenpartij moeten worden betaald.
Sterker nog: Ook rechtsbijstandsverzekeraars verhalen hun kosten van juridische bijstand op de aansprakelijke tegenpartij, net zoals u dat zelf ook kunt. Er bestaan zelfs afspraken tussen aansprakelijkheidsverzekeraars en rechtsbijstandsverzekeraars over het verhalen van deze kosten.
Wat betekent dit voor u?
Als aansprakelijkheid wordt erkend, is een rechtsbijstandsverzekering vaak niet nodig om uw advocaatkosten te dekken. U kunt dan meestal een gespecialiseerde letselschade advocaat kiezen en de kosten worden in redelijkheid verhaald.
Hoe werkt vrije advocaatkeuze als er geprocedeerd moet worden?
Als een gerechtelijke stap nodig is, is vrije advocaatkeuze in de kern wettelijk geborgd. Het is dan meestal lastiger voor een rechtsbijstandsverzekeraar om te zeggen: “u moet onze jurist nemen”. De kosten van juridische bijstand kunnen afhankelijk van de procedure voor rekening van de aansprakelijke partij komen. Dit kan ook anders zijn, en dan is het belangrijk om te kijken wat jouw rechtsbijstandsverzekering dekt.
Praktisch: zodra procederen serieus in beeld komt, is het verstandig om uw polisvoorwaarden te laten checken (dekking, maximum, toestemmingen). Dan weet u waar u aan toe bent.
Wat als uw rechtsbijstand de zaak “intern” wil houden?
Dit horen we regelmatig. Het klopt niet automatisch dat u “vastzit” aan de jurist van uw verzekeraar. Zeker als een procedure in beeld komt, speelt vrije advocaatkeuze zwaarder.
Stappen die u kunt zetten:
- Vraag uw rechtsbijstand om een schriftelijke uitleg waarom zij geen externe advocaat willen inschakelen.
- Vraag welke route zij verwachten: blijft het buitengerechtelijk, of is een procedure (mogelijk) nodig?
- Pak uw polisvoorwaarden erbij: is er een maximumbudget, toestemmingseis of voorkeursregeling?
- Overweeg een second opinion bij een letselschade advocaat, zodat u weet waar u staat en welke opties u heeft.
Dit maakt het gesprek met uw verzekeraar meteen concreter en voorkomt dat u “op gevoel” moet beslissen.
Wanneer is het verstandig om direct een gespecialiseerde letselschade advocaat te kiezen?
Wij zien dat het vooral verstandig is om vroegtijdig advies in te winnen als:
- er letsel is (zeker bij nek/rug/hoofdpijnklachten),
- de verzekeraar spreekt over eigen schuld,
- aansprakelijkheid wordt betwist of traag erkend,
- u inkomensschade heeft of (tijdelijk) niet kunt werken,
- er discussie is over hoogte van schadeposten of smartengeld.
Juist in deze situaties voorkomt een goede start dat u later achter de feiten aanloopt.
Gratis en vrijblijvend advies bij letselschade in Noord-Nederland
Keuning Letselschade Advocaten werkt uitsluitend voor slachtoffers van verkeersongevallen, bedrijfsongevallen en misdrijven. Met locaties in Leeuwarden en Groningen helpen wij cliënten in Friesland, Groningen en Drenthe.
Wilt u weten of u in uw situatie vrij kunt kiezen en hoe de kosten geregeld zijn? Neem dan vrijblijvend contact op. In veel zaken kan de aansprakelijke partij de kosten van uw juridische hulp vergoeden.